آتشکدهٔ ری
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
آتشكده رى يا «تپه ميل» يادگار دوره ساسانيان است كه به روايت تاريخ طبرى، كهن ترين آتشكده موجود است. در سمت راست جاده رى به ورامين در جنوب شرقى حرم عبدالعظيم (ع) در نزديكى روستاى قلعه نو بر فراز تپه اى بلند، بنايى كهن از دوره ساسانيان خودنمايى مى كند كه براساس كتاب تاريخ طبرى، اين آتشكده محل نگهدارى آتش مقدس بوده است. از آنجا كه رى در دوران پيش از اسلام محل استقرار موبدموبدان بود، آيين هاى مهم مذهبى زرتشتيان در اين آتشكده برگزار مى شد كه بر ارزش آتشكده رى مى افزايد. در زمان حمله اسكندر بخشى از بناى آتشكده خراب شد و فقط قسمتى از بناى چهار طاقى و زيباى اين آتشكده به صورت دوميل باقى ماند. از اين رو بقاياى به جاى مانده از آتشكده رى را كه بر تپه اى واقع شده، «تپه ميل» مى خوانند. بناى چهار طاقى آتشكده داراى چهار دالان سرپوشيده بوده كه آتش مقدس را براى حفاظت از آب، خاك و باد از اين دالان ها عبور مى دادند. در اكتشافات فقط يكى از اين دالان ها پديدار شده است. بناى اصلى آتشكده بر بالاى تپه در راستاى شرقى، غربى برپاست. طرح كلى بنا تالارى بوده با دو رديف ستون چهار گوشه سه تايى كه يك بخش مركزى و دو بخش جانبى را شامل مى شود. براى نخستين بار در سال ۱۹۰۹ ميلادى يك هيأت فرانسوى در اين محوطه باستانى شروع به كاوش كرد و سپس هيأت ايرانى از سال ۱۳۳۱ تا ۱۳۳۴ كار حفارى و مرمت قسمت هايى از اين بنا را به عهده گرفت و آخرين دوره مطالعات باستان شناسى در اين محل در سال ۱۳۷۸ انجام گرفت. آثار به دست آمده در تپه ميل گچبرى هايى با نقوش اسليمى و گياهى مربوط به اواخر دوران ساسانى و اوايل دوره اسلامى است.
