استان کردستان

از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران

استان کردستان پرونده:Kurdestan maap.png
کشور	ایران پرونده:Flag of Iran.svg
مرکز	سنندج
مساحت	۲۸,۲۰۳ کیلومتر مربع
جمعیت	۱,۴۴۰,۱۵۸ نفر [۱](سال۱۳۸۵)
تعداد شهرستان	۸
تعداد بخش	۲۱
تعداد شهر	۱۲
استاندار	اسماعیل نجار
وب‌گاه	استانداری کردستان

كردستان استانی سرسبز و خرم با گستردگی ۲۸٬۲۰۳ كیلومتر مربع در غرب ایران قرار دارد. این استان كه در دامنه‌ها و دشت‌های پراكنده سلسله جبال زاگرس میانی قرار گرفته است، از شمال به استان‌های آذربایجان غربی و زنجان، از شرق به همدان و زنجان، از جنوب به استان كرمانشاه و از غرب به كشور عراق محدود است. مرکز این استان، شهر سنندج است. استان كردستان براساس آخرین تقسیمات كشوری در سال ۱۳۷۵ دارای ۸ شهرستان، ۱۲شهر، ۲۱ بخش، ۷۸ دهستان و ۱۷۶۵ آبادی دارای سكنه بوده است. شهرستان‌های این استان عبارتند از: بانه، بیجار، دهگلان٬ دیواندره، سروآباد٬ سقز، سنندج، قروه، کامیاران و مریوان.

فهرست مندرجات ۱ تاریخ کردستان ۲ نام کردستان ۳ جغرافیا ۴ مردم ۵ مشاهیر استان کردستان ۶ آب و هوا ۷ كوه‌ها و قله‌ها ۸ مناطق دیدنی ۸.۱ جاذبه‌های طبیعی ۸.۲ جاذبه های تاریخی ۹ جمعیت ۱۰ موقعیت اقتصادی اجتماعی ۱۱ هتل‌ها ۱۲ منابع ۱۳ جستارهای وابسته ۱۴ پیوند به بیرون

[ویرایش] تاریخ کردستان

استان کردستان بخشی از سرزمینی است که به وسیله مادها حکمرانی می شده است^[۱]. مرز تاریخی سرزمینهایی که بوسیله مادها اداره می شده، در شمال به «اوراتو»، در غرب به «آشور» و در جنوب و جنوب غربی به ایلام و سومر منتهی می شد. در ابتدا قبایل نژاد آریایی در شرق و غرب دریاچه ارومیه اسکان یافتند. تعدادی از آنان در شرق دریاچه مقیم شدند و آن را «آمادای» نامیدند و قسمتی که در غرب دریاچه ارومیه بود را پارسوا (پارسوما) نامیده می شد. اولین گروه دولت مادها را بنیان نهاد و دومین گروه سلطنت قدرتمند هخامنشیان را به وجود آورد. با توجه به متن دست نوشته داریوش در پرسپولیس و بیستون، دولت شاهنشاهی مادها در ناحیه هخامنشی در ۵۵۰ قبل از میلاد واقع شده و سرزمین مادها یکی از ایالات دولت هخامنشی شد. از زمان سلطنت هخامنشیان، در نواحی پارسها و ساسانیها، ایالت مادها بعنوان یکی از ایالات ایران باستان بنام «ماه» شناخته می شد. این ایالت شامل دو بخش «ماه پایین» یا رازی ماه و «ماه بالا» یا نهاوند ماه بود. در دوران قبل از اسلام سرزمین مادها، «کردستان» نامیده می شد. در زمان حکومت اردلان ها «کردستان»، کردستان اردلان نامیده می شد، به این دلیل که دولت سلسله اردلان بر این ناحیه حکومت می کرد. ناحیه استان کردستان در دوره صفویه شامل ۹ شهر عمده بود: سنه، گروس، الکا، زرین کمر، تقامین، خورخوره، جوانرود، اورامان، الکای بانه، قالازالام و پالانگان. دولتمردان مستقل برای قبایل بزرگ منصوب می شدند. بنا به پیش نویس شماره ۱۲۷۵ در ۱۳۱۶/۹/۹، ایران به شش بخش تقسیم شده بود. استان غربی شامل شهرهای کردستان، کرمانشاه، گروس، باوندپور(کلهر)، پشت کوه، لرستان، بروجرد، همدان، ملایر، خرمشهر، آبادان، خوزستان و کهکیلویه بود. در سال ۱۳۳۷ با توجه به فرمان شورای وزرا کردستان از پنجمین استان جدا شد و استان کردستان را تشکیل داد. شهرهای استان، سنندج، گروس، سقز و قروه بودند.

[ویرایش] نام کردستان

کردستان متشکل از دو کلمه «کرد» و پسوند «ستان» به معنی مکان می باشد. کردستان مکان و سرزمین کردها می باشد. ناحیه ای است در ایران واقع شده است. کلمه کردستان برای اولین بار بطور رسمی در دوره سلجوقی بکار برده شد و از آن پس ثبت گردید.

[ویرایش] جغرافیا

استان كردستان با مساحت ۲۸۲۰۳ كیلومتر در غرب ایران مجاور كشور عراق بین ۳۴ درجه و ۴۴ دقیقه تا ۳۶ درجه و ۳۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۵ درجه و ۳۱ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۱۶ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد كه این مساحت ۷/۱ درصد از مساحت كل كشور را شامل میشود و از نظر وسعت رتبه ۱۶ را در كشور دارا است. از شمال به استانهای آذربایجان غربی و قسمتی از زنجان و از جنوب به استان كرمانشاه و از شرق به استان همدان و قسمتی دیگر از استان زنجان و از غرب به كشور عراق محدود میباشد . از لحاظ اقلیمی و طبیعی استان كردستان منطقه ای كوهستانی می باشد كه دشت های مرتفع و دره های پهن نیز در پهنه منطقه گسترده شده اند. اختلاف ارتفاع بین بلندترین و پست ترین نقاط استان به حدود ۲۴۰۰ متر می رسد. كوه شاهو با ارتفاع ۳۳۰۰ متر بلندترین و منطقه آلوت در بانه با ارتفاع حدود ۹۰۰ متر كم ارتفاع ترین نقطه استان می باشد. كه این اختلاف ارتفاع خود باعث به وجود آمدن اقلیم های متفاوت می گردد.

پرونده:Compass rose pale.svg	زنجان	آذربایجان غربی		پرونده:Compass rose pale.svg
	همدان	پرونده:North.svg	عراق
		پرونده:East.svg   کردستان    پرونده:West.svg
		پرونده:South.svg
		كرمانشاه

[ویرایش] مردم

استان کردستان یکی از استان‌های کردنشین در غرب ایران است، اکثریت ساکنان این استان، کردزبان هستند که به لهجه‌های مختلف تکلم می‌کنند.^[۲]زبان کردی در استان کردستان و همچنین در استان‌های ایلام، کرمانشاه، همدان، قزوین^[۳]٬ آذربایجان غربی و شمال خراسان و دیگر کشورها لهجه‌های گوناگونی دارد اما مهمترین، پر تکلم ترین و یا به عبارتی لهجه رسمی و ادبی دو شاخه کرمانجی و سورانی است^{[نیازمند منبع]}، شاخه سورانی در استان کردستان لهجه رایج در ادبیات مکتوب است.^[۲] البته شاخه کرمانجی در میان کردها از سورانی پرگویشورتر است.^{[نیازمند منبع]}

[ویرایش] مشاهیر استان کردستان

آیت‌الله حیدری فطرت نماینده ولی فقیه و امام جمعه شهرستان سلفچگان

حاج ماموستا شیخ الاسلام نماینده فقید مجلس خبرگان رهبری

حاج ماموستا برهان عالی امام جمعه فقید شهرستان سنندج

[ویرایش] آب و هوا

اقلیم كردستان متاثر از توده های هوای گرم و مرطوب مدیترانه ای است كه این توده ها موجب بارندگی هایی در بهار و ریزش برف در زمستانها شده است. این توده های هوایی كه از اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه با برخورد به ارتفاعات زاگرس بخش قابل توجهی از رطوبت را بصورت بارش های پراكنده برف و باران در این منطقه نشان میدهند. تعداد روزهای یخبندان ۱۰۹ روز و میزان بارندگی سالانه در شرایط عادی اقلیمی معادل ۵۰۰ میلی متر میباشد. بیشترین میزان بارندگی مربوط به شهرهای مریوان و بانه حدود ۸۰۰ میلی متر در سال و كم ترین میزان بارندگی در ناحیه شرق حدود ۴۰۰ میلی متر و در قسمت مركزی استان یعنی سنندج نزدیك به ۵۰۰ میلی متر در سال است. نفوذ توده‌های مرطوب زمستانی و بهاری در مریوان و دریاچه زریوار تأثیر فراوانی در مرطوب و معتدل شدن هوای این ناحیه دارد. میزان رطوبت و بارش مناسب باعث ایجاد جنگل‌های انبوه بلوط و گونه‌های مختلف درختان جنگلی شده است.

[ویرایش] كوه‌ها و قله‌ها

ارتفاعات، دامنه ها و رشته كوههای متعدد استان كردستان از دیگر قابلیت های تفرجگاهی آن به شمار می آیند. رشته كوههای غرب كشور به صورت رشته هایی موازی، تمامی پهنه استان را در بر گرفته اند و محدوده طبیعی آن را تشكیل میدهند. یخچال های قلل مرتفع، چشمه سارهای فراوان پوشش مناسب جنگلی و مرتعی دامنه های مناطق كوهستانی، به ویژه مناطق نزدیك شهرها (آبیدر، آربابا، شاهو) در جنوب استان عمدتا در روزهای تعطیل، پذیرای گروه زیادی از ساكنین مناطق شهری و مسافران استان هستند. مهمترین كوههای استان كه بیش از ۲۸۰۰ متر ارتفاع دارند عبارتند از : كوه كوچسار، كوه شیخ معروف، كوه پنجه علی، كوه كانی چرمه، كوه حلقه مسیر، كوه سنا سره، كوه میانه، كوه مسجد میرزا، كوه ملاکاوو، كوه حسین بك، كوه پیازه، كوه تخت، كوه هوعالی داغ، كوه چهل چشمه، كوه هواربرزه، كوه چرخ لان، كوه سراج الدین.

[ویرایش] مناطق دیدنی

استان كردستان به علت دارا بودن شرایط مساعد اقلیمی و زیست محیطی، از دوران پیش از تاریخ، به عنوان یكی از استقرارگاه های بشری مورد توجه بوده و نتایج حاصل از كاوش های علمی باستان شناسی در مكان های باستانی حاكی از این مطلب است. در كردستان حدود هزار و دویست و سی و چهار اثر باستان شناسایی شده و حدود پانصد اثر از آنها در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

[ویرایش] جاذبه‌های طبیعی

بیش‌تر جنگل‌های استان دراطراف شهرهای بانه و مریوان واقع شده و بعد از جنگل های شمال كشور در درجه ی دوم اهمیت قرار دارد. در حال حاضر جنگل های استان به صورت درختچه و بوته های پراكنده درآمده است. معروف ترین درختان جنگلی این جنگل ها بلوط، گلابی، گردو، سیب وحشی، پسته وحشی، زالزالك، آلبالو جنگلی، نارون، افرا و درخت هایی مانند گز و بید وحشی در كنار رودخانه است. نواحی جنگلی استان عبارت اند از: جنگل های مریوان (۱۸۵۰۰۰ هكتار)، بانه (۵۰۰۰۰ هكتار)، سقز (۷۰۰۰ هكتار) و جنگل های منطقه سنندج كه مساحت آن حدود ۷۸۰۰۰ هكتاراست و بیشتر درغرب كامیاران و جنوب سنندج واقع شده اند. از دیگر جاذبه های طبیعی استان میتوان به پارك جنگلی آبیدر، منطقه اورامان، دریاچه زریوار، آبشاربل، چهل چشمه، سراب قروه و آبشاركویله اشاره کرد.

[ویرایش] جاذبه های تاریخی

از جاذبه های تاریخی استان میتوان به: زیویه، سنگ نبشته اورامان، غار کرفتو، عمارت خسروآباد، عمارت مشیر دیوان، عمارت امجدالاشراف، عمارت وکیل الملک، عمارت سالار سعید (موزه سنندج)، عمارت آصف وزیری (خانه کرد)، حمام شیشه، حمام خان، حمام وکیل الملک، حمام قسلان، بازار سنندج، قلعه حسن آباد،قلعه قمچقای، پل قشلاق، برج اشقون بابا، برج اوچ گنبدخان، برج ینگی ارخ اشاره کرد.

[ویرایش] جمعیت

رتبه:	شهر:	جمعیت:	شهرستان:	جمعیت:
۱	سنندج	۳۱۱٬۴۴۶	سنندج	۴۰۹٬۶۲۸
۲	سقز	۱۳۱٬۳۴۹	سقز	۲۰۵٬۲۵۰
۳	مریوان	۹۱٬۶۶۴	مریوان	۱۵۰٬۹۲۶
۴	بانه	۶۹٬۶۳۵	بانه	۱۱۶٬۷۷۳
۵	قروه	۶۵٬۸۴۲	قروه	۱۹۶٬۹۷۲
۶	کامیاران	۴۶٬۷۶۰	کامیاران	۱۰۴٬۷۰۴
۷	بیجار	۴۶٬۱۵۶	بیجار	۹۵٬۴۶۱
۸	دیواندره	۲۲٬۸۴۲	دیواندره	۸۲٬۶۲۸
۹	دهگلان	۲۰٬۲۲۶	دهگلان	۷۸٬۰۰۰
۱۰	سروآباد	۳٬۷۰۷	سروآباد	۵۳٬۹۹۲

^[۴]

[ویرایش] موقعیت اقتصادی اجتماعی

این استان از لحاظ اقتصاد كشاورزی از مناطق قابل توجه و از لحاظ دامپروری یكی از قطب‌های اساسی دامداری كشور است. فعالیتهای صنعتی این استان بسیار محدود می‌باشد، ولی به طور كلی صنایع این استان به دو گروه ماشینی و دستی تقسیم می‌شوند كه صنایع ماشینی آن مشتمل بر صنایع كانی غیرفلزی, شیمیایی, نساجی و چرم, غذایی, برق و الكترونیك می‌باشد و صنایع دستی آن نیز شامل فرشبافی, گلیم‌بافی, نساجی و غیره می‌باشد.

[ویرایش] هتل‌ها

هتل‌های استان کردستان
	سنندج: هتل شادی، هتل هدایت، هتل جبار، هتل آبیدر، مهمانسرای فرهنگیان، مهمانسرای جهانگردی سنندج بیجار: هتل بام ایران، مهمانسرای معلم سقز: هتل سقز، هتل ماد بانه: هتل سامان، هتل ستاره طلایی مریوان: مهمانسرای جهانگردی مریوان

[ویرایش] منابع

• استان کردستان,وبگاه استانداری کردستان
• و توسعه,وبگاه استانداری کردستان ‎

[ویرایش] جستارهای وابسته

• جمعیت شهرهای استان کردستان
• سنندج
• مساجد عبداللهی استان کردستان
• جنگ ایران و عراق

[ویرایش] پیوند به بیرون

• استانداری کردستان
• کردستان توريسم
• ويترين اينترنتي بانه

ن • ب • و استان کردستان مرکز سنندج پرونده:IranKurdistan.png پرونده:Dar al ehsan 2.jpg پرونده:MarivanFields.JPG شهرستان‌ها بانه • بیجار • دهگلان • دیواندره • سروآباد • سقز • سنندج • قروه • کامیاران • مریوان شهرها آرمرده • بابارشانی • بانه • بلبان‌آباد • بویین سفلی • بیجار • چناره • دزج • دلبران • دهگلان • دیواندره • زرینه • سروآباد • سریش‌آباد • سقز • سنندج • شویشه • صاحب • قروه • کامیاران • کانی‌دینار • کانی‌سور • مریوان • موچش • یاسوکند جای‌های دیدنی مراسم پیرشالیار • اورامان تخت • بازار سنندج • عمارت وکیل الملک • قلعه تاریخی قمچقای بیجار • عمارت آصف وزیری • دریاچه زریوار • دریاچه سد وحدت • سنگ‌نبشته اورامان • موزه سنندج • عمارت خسروآباد • غار کرفتو • گردشگاه آبیدر • مسجد و زیارتگاه هاجره خاتون • مسجد دارالاحسان • مسجد دومناره • قرآن تاریخی نگل • پل قشلاق • حمام عمارت آصف • عمارت مشیر دیوان • عمارت امجدالاشراف • کلیسای سنندج فهرست روستاهای استان کردستان

ن • ب • و استان‌های ایران آذربایجان شرقی • آذربایجان غربی • اردبیل • اصفهان • ایلام • بوشهر • تهران • چهارمحال و بختیاری • خراسان جنوبی • خراسان رضوی • خراسان شمالی • خوزستان • زنجان • سمنان • سیستان و بلوچستان • فارس • قزوین • قم • کردستان • کرمان • کرمانشاه • کهگیلویه و بویراحمد • گلستان • گیلان • لرستان • مازندران • مرکزی • هرمزگان • همدان • یزد پرونده:IranBlank.png