باباجيلان
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
مفرغ لرستان با شهرتي جهاني در گورستان "باباجيلان" لرستان توسط حفارن غيرمجاز از زير خاك بيرون مي آيد و سپس با ناشي گري آنها به مشتي خاكستر بدل ميشود. در همين حال فعاليت باستان شناسان هم به دليل بارش شديد برف و باران متوقف شده است.
باستانشناسان براي نجات گورستان 3 هزارساله "باباجيلان" در استان لرستان راهي كوهستان شدند، اما برف و باران امان نداد و ناگزير پساز 18 روز بازگشتند. حاصل سفر آنها جمعآوري آثار باستاني شد كه توسط حفاران غيرمجاز به طرز ناشيانهاي بيرون آورده شده و از بين رفته بود.
«عطا حسنپور»، باستانشناس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان لرستان دراينباره گفت: «گورستان باباجيلان با اعتبارات استاني و مجوز پژوهشكده باستانشناسي فرصت كاوش را پيدا كرد اما اين فرصت زماني دست داد كه بارش برف و باران در لرستان و به ويژه مناطق كوهستاني آغاز شده بود و به همين دليل كاوش دراين گورستان بدون نتيجه متوقف شد.»
باباجيلان گورستاني باستاني متعلق به دوره عصرآهن (1500 تا 550 پيشاز ميلاد) است كه در نقطه كوهستاني در استان لرستان واقع شده است.
حفاران غيرمجاز تا امروز بخش عظيمي از اين گورستان را حفاري كرده اند كه اين امر منجر به تخريب آثار فرهنگي آن شده است.
حسنپور با بيان اينكه گورستان باباجيلان سرشار از باقي مانده اشياء باستاني است كه توسط حفاران غير مجاز بيرون آمده و تخريب شده اند ، افزود: «حفاران غيرمجاز از علم باستانشناسي و اينكه چگونه يك شي را سالم از زير خاك بيرون بياورند اطلاعي ندارندو بنابر اين هنگام خارج كردن اشياء باعث تخريب آنها ميشوند. همين امر موجب شده بخش زيادي از آثار تاريخي بدون آنكه مورد مطالعه قرار گيرد، از بين برود.»
حفاران غيرمجاز بدون آنكه آگاهي كافي از شيوه بيرون آوردن اشياء تاريخي داشته باشند، يا با ضربههاي كلنگ و بيل آنها را ميشكنند و از بين ميبرند، يا به دليل ناداني، اشياء را بدون ملاحظات باستانشناسي از خاك خارج ميكنند. در همين حال بسياري از اين آثار به دليل قرار گيري در معرض هوا پودر مي شوند و به طور كامل از بين مي روند.
باستانشناس سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان لرستان گفت: «شيب گورستان باباجيلان 65 درجه است و به همين دليل مدتي كه در اين گورستان مشغول كاوش بوديم، هر ترانشهاي كه باز ميشد با سيلابهاي ناشي از آب باران شسته مي شد و از بين ميرفت. اما در طول 18 روز تلاش باستانشناسي آثاري را كه حفاران غيرمجاز تخريب كرده بودند جمعآوري كرديم و به آزمايشگاه آورديم تا مورد مرمت و پژوهش قرار گيرد.» وي يادآور شد: «از آنجا كه بودجه اين كاوش به صورت استاني تهيه شده بود، هيات باستانشناسي گورستان را براي ادامه كاوش در فصل بهار ترك كرد و با مستقر شدن نگهبان در منطقه اكنون از اين محوطه باستاني حفاظت ميشود.» گورستانهاي باستاني استان لرستان از سايتهاي باستاني مشهور ايران هستند. مفرغ لرستان كه شهرتي جهاني دارد به واسطه اين گورستانهاي باستاني شناخته شده است.
