بخش قطرویه

از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران

</div></div> </table> </div>

بخش قطرویهمرکز بخش قطرویه از توابع شهرستان نی‌ریز از استان فارس به طول جغرافیایی ۵۴ و ۴۲ و عرض جغرافیایی ۲۹ و ۹/۰ وارتفاع ۱۵۹۰ متری از سطح دریا قطره و قطع رود و کدرو و قطرو و قطرویه نامیده شده است. اهمیت قطرویه بیشتر به خاطر خط ارتباطی و مواصلاتی بین استان فارس و استان کرمان است.

فهرست مندرجات

۱ نقشه
۲ پیشینه
۳ هسته اولیه قطرویه و ساکنان اصلی آن
۴ وجه تسمیه
۵ کارخانه فولادنیریز (قطرویه)
۶ بناهای تاریخی
۷ پارک ملی قطرویه و منطقه‌ی حفاظت شده‌ی بهرام گور
۸ قابلیت‌های گردشگری منطقه
۹ اقلیم
۱۰ کشاورزی قطرویه
۱۱ شهدای قطرویه
۱۲ تقسیمات کشوری
۱۳ جمعیت
۱۴ منابع
۱۵ جستارهای وابسته

[ویرایش] نقشه

نقشه قطرویه

بخش قطرویه

[ویرایش] پیشینه

در برخی از روایات پیشینه آن را به پیش از اسلام و به دوره سلطنت بهرام پنجم مشهور به بهرام گور ۳۸۸ ق م رسانده‌اند که البته هیچ مدرک و ماخذ علمی و قابل استفاده در این باره در دست نیست. در مسالک الممالک اصطخری از مکانی به عنوان قطره یاد شده که احتمالاً همان قطرویه است. مقدسی آن را کدرو خوانده و در یک منزلی نی‌ریز دانسته است . ابن بلخی و به تبع آن حمد‌الله مستوفی تحت عنوان قطره یاد کرده است. به گفته ابن بلخی شهرکی است با آب روان و هوای معتدل و غله و میوه فراوان.

[ویرایش] هسته اولیه قطرویه و ساکنان اصلی آن

</table> هسته اولیه قطرویه در قسمت جنوب شرقی می‌باشد که احتمالاً دسته‌ای از آریایی‌های ساکنان زاگرس به خاطر توان‌های محیطی این روستا در قسمت جنوب شرقی که با کویر قطرویه همجوار است سکونت گزیدند. و به دلیل اینکه رودهای زیادی در کنار این ناحیه جریان داشته‌اند و به کویر قطرویه سرازیر می‌شدند زمینه را برای کشاورزی فراهم آورده بود و همچنین وجود حیوانات متعدد برای شکار باعث شد که در این میان عده‌ای هم به شکار بپردازند. گفتنی است که در حاشیه‌ی جنوب شرقی و کویر قطرویه نخلستانی وجود داشته است که آثار و بقایای نخلستان در حدود دویست سال پیش موجود بوده است اما هم اکنون این آثار و بقایا به کلی از بین رفته است . روستای قطرویه با گذشت زمان و کم‌کم به سمت غرب گسترش یافته است اما از بقایای سکونتگاها هیچ اثری نیست که احتمالاً بر اثر زمین‌لرزه‌های متعدد با خاک یکسان شده است.گفتنی است یکی از بزرگان قطرویه به نام میرزا هدایت خان بر روی پوست آهو نوشته بوده است که: ششصد و پنجاه سال قبل قطرویه شهر بوده است با قابلت تجارت و سیاحت. در گذشته قطرویه را رود‌ها محاصره کرده بودند که بر اثر طغیان آنها در فصل زمستان و اوایل بهار تمام زمین‌ها‌ کشاورز‌ی و همچنین خانه‌های مسکونی که در حاشیه این رود بودند به زیر آب می‌رفتند به همین دلیل قطرویه در قسمت‌ها‌ی جنوبی، خاوری و شمالی از نظر ساخت و ساز خانه‌های مسکونی پیشرفت نکرده است. از آنچه گفته شد می‌توان نتیجه گرفت که این روستا دارای قدمت زیادی می‌باشد.از جمله آثار دیگری که دارای قدمت می‌باشد قلعه بهرام گور است که به عنوان هسته مرکزی و اصلی گسترش روستا محسوب می گرددکه به صورت مخروبه در آمده است. اما از نظر ساخت و سازها و گسترش روستا سازمان میراث فرهنگی در این روستا ممنوعیتی قائل نشده و این روستا تحت پوشش آن قرار ندارد.

[ویرایش] وجه تسمیه

</table> ۱- تمام رود هایی که از کوهها سرازیر می شد در کویر قطرویه قطع میگردید به همین دلیل به آن قطع رود و قطرو می گفتند. ۲- بهرام گور دختر ی به نام قطره داشت که اسم وی را بر این روستا نهاد. ۳- به خاطر درختان نخلی که در گذشته در کوی قطرویه کدر وجود داشته در اصطلاح مردم به نام کدرو خوانده شده است. عوامل اصلی که موجب گسترش و دوام روستای قطرویه شده است عبارتند از : ۱- عوامل ارتباطی : یکی از عواملی که در گذشته و امروزه باعث شد که این روستا از نظر تمدن و فرهنگ همراه تمدن و فرهنگ سایر ملتهای مناطق دیگر حرکت کند عامل ارتباط بوده است واین راه ارتباطی که شرق و غرب گشور را به هم متصل می کرده است.محل عبور کاروانها و قبایل مختلف بوده است. گاهی این کاروانها به دلیل شرایط محیطی خوب این منطقه در این روستا ساکن می شدند و اهالی بومی نیز از تجارب آنها در زندگی روزمره بهره می گرفتند و به پیشرفتهایی دست می یافتند. ۲- عوامل اقتصادی :باتوجه به آنچه گفته شد مردم روستای قطرویه از همان ابتدا به کشاورزی مشغول بوده اند و در کنار کشاورزی ، دامپروری و شکار نیز می کردند.و نیازهای خود و دیگران را از این راهها تامین می کردند. و امروزه در محل سکونت مردم قطرویه زمینهایی وجود دارد که به زمینهای میان بازار معروف است .که به احتمال زیاد در آنجا مردم کالاهای خود را با یکدیگر مبادله می کردند.و از نظر اقتصادی مشکل چندانی نداشتند.امروزه با گذشت چند هزار سال مردم هنوز شغل واجداد و نیاکان خود را نه تنها رها نکرده بلکه موجب پیشرفت آن نیز شده اندو هر ساله در آمدهای کلانی به دست می آورند.که تا حدودی موجب رونق اقتصاد قطرویه شده است. ۳-عوامل طبیعی: قطرویه شهرت و آوازه خود را مدیون عوامل طبیعی می داند که این عوامل دست به دست هم داده و باعث استواری این روستا شده اند.مهمترین این عوامل طبیعی عبارتند از: الف -کوهها: وجود کوههای سرسبز و خرم در قسمت جنوبی و غربی قطرویه زمینه را برای توسعه دامپروری فراهم آورده است.که حدود ۵۰ درصد مردم این روستا به دامپروری مشغول هستند و ییلاق خود را دراین کوهها می گذرانند. و در شمال قطرویه کوههایی معروف به کوههای سرخ واقع شده اند که جز منطقه حفاظت شده بهرام گور به حساب می آید. ب- آبهای سطحی و زیر زمینی: وجود آبهای سطحی در گذشته غیر قابل وصف بوده که از کوههای اطراف سرازیر و به کویر قطرویه ختم می شده است اما امروزه سه رود فصلی وجود دارد که آب آنها زمینهای کشاورزی هدایت می شود و قطرویه چه در گذشته و چه در امروزه از نظر آبهای زیرزمینی غنی بوده و کمبود نداشته است ولی در این چند سال اخیر به علت کمبود بارش سطح آبهای زیر زمینی نیز پایین رفته است. ج- خاکهای حاصلخیز: تمام قطرویه جز ناحیه کویر قطرویه دارای خاکهای حاصلخیز برای کشاورزی مناسب می باشد که یکی از عوامل مهم توسعه کشاورزی است .که این خاک قادر است به مدت چند هفته نم را در خود نگه دارد و البته نوع خاک در قسمتهای مختلف این روستا متفاوت است. د- آب و هوا: می توان گفت که قطرویه دارای دو نوع آب و هوا است از یک طرف به خاطر نزدیکی به کوهها دارای آب و هوای نسبتا معتدل است و از طرف دیگر به علت قرار گرفتن کویر در قسمت شرق دارای آب و هوای نیمه خشک است . که زمستان بسیار سرد و تابستان نسبتا گرم است.و تنها فصلهایی با طراوت آن پاییز و بهار است. که اگر بگوییم خوش آب و هواترین روستای استان فارس است اقراق نگرده ایم.

[ویرایش] کارخانه فولادنیریز (قطرویه)

کارخانه تولید فولاد نی‌ریز (قطرویه) در قلب استان فارس به‌لحاظ اهمیت ومیزان تولید به عنوان عامل مهمی در تحرک اقتصادی و توسعه‌ای منطقه به شمار می‌رودrefآرشيو پروژه‌ها!-- عنوان تصحیح شده توسط ربات --/ref.

[ویرایش] بناهای تاریخی

</table> منبع قلعه ها منبع عمارت آقا رضا خانی ۱-قلعه بهرام گور معروف به نارنج قلعه که دارای یازده برج بوده است و بهرام برای تفریح به این قلعه می آمده است . دور تا دور آن قلعه خندقی وجود داشته که عرض آن ده متر و ارتفاع آن هفت متر بوده است.امروزه این قلعه خراب شده و تعدادی از مردم خانه هایی بر روی این قلعه بنا کرده اند. ۲-قلعه فاتح: قدمت این قلعه به حدود سیصد سال می رسد این قلعه در ابتدا به امیر حسین فاتح تعلق داشته است. اما پس از مرگ وی قسمتهایی از این قلعه که به دلیل گذر زمان آسیب دیده بود به دست فرزندش مرحوم هوشنگ خان فاتح تعمیر شد. بلندی دیوار این قلعه حدود سی متر است و دارای دو درب ورودی یکی به نام خلوت و دیگری به نام اندرون بوده است . وقتی به در ورودی که خلوت است وارد می شویم دارای ۵ اتاق است که این ۵ اتاق متعلق به انبار گندم بوده است . اما هنگامی از طریق درب ورودی دیگر که اندرون نام دارد عبور می کنیم وارد محوطه قلعه می شویم. در وسط حیاط حوض دایره ای شکل را مشاهده می کنیم که با سنگهای مکعب شکل تزیین شده است و اتاقها به صورت دو طبقه بر روی هم قرار گرفته اندو در قسمتی که خان در آنجا استراحت می کرده بادگیری و جود داشته که امروزه قسمتهایی از این بادگیر خراب شده است. ۳-تکیه: یک بنای تاریخی دیگر که بنام تکیه معروف است که درآن زمان میرزا یوسف خزایی وعبدا… خزایی کلانتر و دهخدای این ده بوده اند که با همکاری یکدیگر این بنا را ساخته اند و جلوی در ب آن درخت توتی می باشد که درب آن به طرف مشرق باز می شود وقتی وارد می شویم سمت راست سه اتاق و در سمت چپ یک اتاق و یک راهرو وجود دارد .در ماه محرم در تکیه مراسم سینه زنی و روضه خوانی برگزار می شده است یک منبر وجود داشته که بالای آن نوشته شده بود:

بلند مرتبه شاهی ز صدر زین افتاد

اگر غلط نکنم عرش بر زمین افتاد

گفتنی است که قدمت آن به حدود چهار صد سال قبل می رسد . ۴-برج نو: در زمان های قدیم به علت نا امنی فراوانی که وجود داشت این قلعه در میان چهار قنات خرم آباد ء صادق آبادءمحمد آباد ءحسن آبادساخته شده بود که مردم مواد غذایی خود را در آنجا انبار می کردند که افراد مسلح از آن نگبانی می دادند که قدمت آن به پانصد سال می رسد.br / ۵- قلعه بالا:این بدست افراد مهاجری که به این روستا آمده بودند ساخته شده است که بلندی دیوارهای آن حدود چهل متر می باشد که درب ورودی آن به طرف مشرق باز می شود و در وسط حیات این قلعه دو سنگ بزرگ وجود داشته که بوسیله آن روغن کنجد و ذرت می گرفتند و در اطراف اتاقهای کوچک زیبائی ساخته شده است که معماری اسلامی اثر چشم گیری در معماری این قلعه داشته است و در کنار این قلعه آب قنات خرم آباد در جریان داشته است که این قلعه به قلعه ی علی بگی شهرت دارد.br / ۶-عمارت آقا رضا خان:حدود چهل متر بلندی دیوارهای آن می باشد و دور تا دور آن هر طرف دویست متر که در سمت راست یک برج و درسمت چپ برج دیگری می باشد وداری دو درب است که به طرف جنوب باز می شود ابتدا وقتی که وارد عمارت شویم سمت چپ قلعه روی هم رفته ده اتاق وجود دارد که به صورت دو طبقه روی هم قرار گرفته اند اگر کمی به پیش برویم وارد محوطه ای می شویم که اطراف آن اتاقهایی قرار گرفته است بین بیست وپنج تا سی می رسد که بیشتر اتاقها برای انبار استفاده می کردند وهنگامی که وارد سمت راست قلعه می شویم حدود هشتاد الی نود اتاق وجود دارد اما به خاطر اینکه درآن زمان دیگر آقا رضا خان توان درست کردن آن را نداشته و به همین حالت باقی مانده است وبه گفتی:یکی از اهالی این قلعه بیست وپنج سال زیر ساخت بوده است که قدمت آن به حدود نهصد سال پیش است.br / ۷-حمام: در قسمت جنوب خاوری قلعه بهرام گور حمامی وجود دارد که قدمت آن حدود نهصد سال می‌رسد که معماری آن کاملاً معماری اسلامی است و درب ورودی آن به طرف شمال خاوری است وقتی که وارد آن می‌شویم دالان آن دایره‌ای شکل است که وسط آن یک حوض وجود دارد که اطراف آن اتاق‌های کوچکی قرار گرفته است که در زمان قدیم قهوه‌چی‌ها وآرایشگران در آنجا مشغول به کار بودند که این دالان از طریق یک راهرو با صحن حمام متصل می‌شود که در قسمتی از صحن حمام اتاق‌هایی برای دوش گرفتن وجود دارد و کوره حمام که در کنار حمام قرار گرفته است واز طریق یک راهرو به حمام متصل است که آب گرم از این کوره به تمام دوش‌های حمام در تماس است وسقف آن گنبدی شکل و سطح آن سنگ فرش بوده است که امروزه به علت تخریب قسمتهای از آن را باز سازی کرده‌اند.

[ویرایش] پارک ملی قطرویه و منطقه‌ی حفاظت شده‌ی بهرام گور

به تازگی قسمتی از منطقه حفاظت شده بهرام گور بهپارک ملی قطرویه ارتقاء یافته است.

اینک در عصری زندگی می‌کنیم که پدیده‌های آفرینش بر اثر هجوم انسان‌های متمدن در حال نابودی هستند.دیگر چهره واقعی طبیعت را جز در مناطق بسیار دور از تمدن و صنعت نمی‌توان دید.و انسان به حکم فطرت خویش ناگزیر از مشاهده شکوه طبیعت و تدبیر در این موهبت‌های الهی است . در چنین برهه زمانی کشورهای جهان از جمله ایران مصمم شدند تا تدابیری اتخاذ نمایند که حداقل قسمتی از انواع پدیده‌های طبیعی را حتا با صرف هزینه‌ها و زحمات بسیار به صورت دست نخورده و یا کمتر دست خورده حفاظت کنند.منطقه حفاظت شده بهرام گور نیز نمونه‌ای برجسته از مظاهر طبیعت ایران است که دارای مناظر منحصر به فرد ونادری از نظر زیبایی و تاریخی همراه با تنوع گونه های گیاهی و جانوری است که تا حدی بکر و دست نخورده باقی مانده و به لطف تنوع جغرافیایی و اقلیمی سرشار از زیباییهای شگفت انگیزی می باشد که در این مختصر به معرفی آن می پردازیم. منطقه حفاظت شده به محدوده ای از منابع طبیعی کشور اعم از جنگل و مرتع ، دشت ، آب ، کوهستان اطلاق می شود که از لحاظ ضرورت حفظ و تکثیر نصل جانوران وحشی،حفظ و احیای وضع طبیعی آن دارای اهمیت خاصی بوده و تحت حفاظت قرار می گیرد.

موقعیت جغرافیایی منطقه حفاظت شده بهرام گور قطرویه: منطقه حفاظت شده بهرام گور در شرق شهرستان نی ریز و در مرز استان فارس وکرمان واقع شده واساسا منطقه ای نیمه صحرایی است. ارتفاع بلندترین قله ی آن دو هزار هفتصد و هشتادوهفت متر وپست ترین نقطه دشتی هزار و ششصد و هشتاد متر از سطح دریا می باشد .هوای منطقه در ارتفاعات متعدل ودر دشت ها به شکل کویری بروز می نماید . میزان بارندگی بین صد و پنجاه تا دویست وپنجاه میلیمتر متغیر و در بخش شر قی آن بیشتر از سایر مناطق است . حداکثر درجه حرارت در گرم‌ترین ماه سال سی و چهار و حداقل آن منفی پنج درجه سانتیگراد می‌رسد.

تاریخچه: این محدوده که قبلا بصورت منطقه آزاد کنترل می‌شد .در سال هزار و سیصد وپنجاه و یک با عنوان منطقه حفاظت شده بهرام گور تحت کنترل اداره کل حفاظت محیط زیست فارس قرار گرفت که به جهت غنای زیستی بویژه گورخر آسیایی که نام خود را از نام یکی از پادشاهان ساسانی ایران به نام بهرام گور که علاقه‌ی فراوانی به شکار گور داشته، گرفته است . در روستای قطرویه که همجوار منطقه می بشد. خرابه‌ای اکنون وجود دارد که به گفته اهالی این روستا استراحتگاه بهرام گور در هنگام شکار بوده است وسعت این منطقه در حال حاضر چهارصد و بیست هزار هکتار می‌باشد که یک پنجم آن منطقه امن اعلام و هر گونه ورود دامءتعلیف و بهره برداری درآن ممنوع است.قسمت اعظم استان فارس با توجه وضعیت آب و هوایی کشور در ناحیه گرم و خشک و نیمه خشک قرار می گیرد که شهرستان نی ریز در شرق استان فارس قرار گرفته و استان های یزد، کرمان و هرمزگان همسایه می باشد . درچنین اقلیمی واقع گردیده است این شهر ستان بر اساس طبقه بندی آقای پابر کار شناس فائو در منطقه نیمه استپی قرار می گیرد.

عوارض طبیعی حفاظت شده بهرام گور : بر روی سلسله جبال زاگرس واقع شده و دارای رشته کوه‌ها و دره‌ها و دشت‌های نسبتا وسیعی به شرح زیر است. رشته کوههای کر سفید، زیارت، کوه سرخ بزرگدره های آغل سنگی،طبقی،چاه مروی،چاه تیز،گلو معدن،چاه سبز،گلیکو،چاه دراز،مغلی،چاه تنگل،چاه بید،چکو،چاه بادام،دشت‌های ریگ جمشید،ده وزیر،عین الجلال،چاه میل،پریا و گرد طول،شوریه و ده برین،چشمه انجیر،گزی و قطرویه. چشمه های فراوانی نسبتا خوبی در سطح منطقه حفاظت شده وجود دارد و در طول سال با توجه به میزان بارش متغیر و تعدادی از چشمه ها نیز فصلی می باشد که درتابستان و پاییز خشک می شوند دیگر مناطق آبی منطقه شامل تعداد زیادی چاه و قنات و سه دستگاه تلمبه بادی می باشد.

پوشش گیاهی: مراتع موجود از زمانهای قدیم مورد چرای سنگین قرار گرفته به طوری که در اکثر نقاط مفهوم واقعی خود را از دست داده است و هم اینک خاک در معرض فرسایش شدید قرار گرفته که با ادامه این روند روز به روز اوضاع پوشش گیاهی وخیمتر شده و در صورت عدم توجه به میزان تحمل منطقه منجر به نابودی کامل مراتع و فرسایش شدید خاک خواهد شد . ازدیاد جاده‌های دسترسی به معادن و حضور دام در جنگل تجدد حیات به طریق بذر را به حداقل سوق داده و قطع بیرویه در گذشته سبب گردیده تا تعداد درختان مادری کاهش یابد و در فرصت کوتاه بعد از توقف قطع شدید جنگل تا حدی به طریق دانه زاد یا بیشتر به صورت شاخه زاد حیات خود را باز یافته و سیمای کنونی را رقم زده است که اکثرا شاخه زاد ملاحظه می گردید. شرایط رویش درختان بنه تغریبا در تمامی منطقه حفاظتی بهرام گور فراهم میباشد و احیای جنگل بنه به روش دانه زاد و کیکم به روش شاخه زاد وبادام به روش دانه زاد مناسب منطقه بوده و نتیجه مطلوبی می دهد.در تیپ بنه اثرات تخریب مصنوعی بیشتر از تخریب طبیعی مشهود استو در میان تخریب مصنوعی چرای دام در جنگل و بیتوته دامدار و قطع درخت و سایر عوامل مخرب تر و از هشتادو پنج درصد فراتر رفته است.

گونه‌های گیاهی: به طور کلی عوامل آب و هوایی ، توپو گرافی و خاک در تشکیل گونه‌ها و جوامع مختلف گیاهی نقش اساسی دارند . در منطقه بهرام گور گونه های گیاهی به شرح زیر است: درمنه ، گونها ، قیچ ، آبنوس ، تاغ ، شوره ، جاشیر ، گل خنک ، بنه ، بادام وحشی ، کیکم و آنغوزه که دارای ارزش دارویی صنعتی و حفاظتی است.آویشن ، گل گاوزبان ، شیرین بیان ،زیره ، شاتره ،کاکوتی ، خاکشیر ، سریش ، اسکنبیل ، انجیر ، تنگس ، کلاه میرحسن ، گرگ تیغ ، کنگر، زو ، کوما ، رواس ، خشخاش وحشی ، شکر تیغال ، سیر و پیاز کوهی ، گونه ای شقایق زرد ، سالسولا ، کاروانکش ، کهورک ، چوبک ، ریش بز ، اسفند ، مرتلخ ، خوشک ، گز ، نی ، دافنه و خارشتر . ضمنا عرصه ای به میزان پنج هزار و پانصد هکتار در طرفین جاده قطرویه سیرجان به صورت عریان و فاقد پوشش گیاهی مطلوب و نمکزار می باشد.

حیات وحش :بهرام گور دارای اکوسیستمی نیمه کویری و نسبتا خشک بوده که به لحاظ آغاز اقلیم خشک از همین منطقه زیستگاه بسیار متنوعی برای گونه های متعددی از وحوش و گیاهان می باشد که تعدادی از آنها در کشور و قاره آسیا کمیاب هستند . وجودرشته کوههای نسبتا مرتفع و دشتهای وسیع و تپه ماهورهای متنوع موجب شده است که در طول سالیان گذشته وحوش این منطقه بطور طبیعی مورد حفاظت قرار گیرند . تعداد گونه های حیات وحش و جمعیت آنها که علاوه بر وضعیت مطلوب زیستگاهی توسط اداره کل حفاظت محیط زیست فارس نیز تحت کنترل ونظارت ویژه قرار دارد نسبتا مناسب بوده که می توان منبع ذخیره مهم ژنتیکی جانوری و گیاهی کشور و جهان در چنین اقلیمی محسوب گردد. گونه‌های مهم حیات وحش این منطقه عبارتند از: گورخر ، جبیر ، قوچ و میش ، خرگوش ، یوزپلنگ ، گربه وحشی ، گرگ ، کفتار ، شغال ، کل وبز ، تشی ، روباه معمولی . جبیر : جبیر حیوان علف خواری با تعداد نسبتا معدود و فعلا در بعضی از دشت‌های بهرام گور مشاهده می شود.جبیر حیوان کوچکی است کهارتفاع شانه نوع نر آن به شصت و پنج سانتیمتر و وزن آن به بیست و پنج کیلو گرم بالغ می شودو نوع ماده آن تا حدودی کوچکتر است.جبیر از آهو کوچکتر و باریکتر است. نر و ماده آن هر دو شاخ دارند.شاخ جبیر از روبرو مستقیم به نظر می آید در حالی که شاخ آهو از روبرو خمیدگی مخصوصی شکل چنگ موسیقی دارد.جبیر ماده دارای شاخهای کاملا مستقیم است که از نظر طول به اندازه شاخ جبیر نر است ولی از نظر قطر نصف آن است. به دلیل زندگی در بیابانهای کم آب و علف جبیر به تعداد زیاد در یک گله دیده نمی شود .تعداد جبیر های گله حداکثر ممکن است به بیست راس تا سی راس برسد. فصلجفتگیری در منطقه بهرام گور در شهریور و مهر ماه است.ماده هایک یا دو نوزاد در فروردین و اردیبهشت به دنیا می آورند. در سال‌های پرباران گاهی عمل زایمان در پاییز نیز تکرار می‌شود. گور خر : این حیوان وحشی علف خوار در بعضی از مناطق نیمه کویری ایران زیست می نماید .که مهمترین زیستگاه آن در حال حاضر منطقه حفاظت شده بهرام گور قطرویه می باشد. گور خر همان اسب وحشی غرب آسیاست.از زمانهای قدیم نژادهایی با این خصوصیات از مدیترانه تا مغولستان می زیستند . اما امروزه پراکندگی گور محدود به کویر مرکزی و قسمتهایی از خراسان ، کرمان و فارس است که اینها نیز در منطقه تحت حفاظت ویژه زندگی میکنند.کوچکترین نژاد آن یعنی گور سوریه امروزه احتمالا منقرض شده است. فنوتیپ ظاهری گور حدفاصل بین اسب و الاغ می باشد.گور پستاندار زیبایی است . پهلویش سفیدرنگ و یک نوار سیاه درشت دارد که از یالها شروع و به دم ختم می شود.ارتفاع شانه در نرها به صدوچهل سانتیمتر می رسد. ماده ها از نرها کوتاهتر و باریکترند.گور نر نسبت به قلمرو خود حالت مالکیت شدید دارد و از آن در مقابل گورهای نر دیگر شدیدا دفاع می کند.ماده ها در خرداد یا تیر ماه یک کره به دنیا می آورند. فصل جفت گیری بلافاصله بعد از زایمان آغاز می شود. بین گورهای نر در فصل جفت گیری مبارزه شدید و طولانی رخ می دهد. مبارزه با لگد کوبیدن و گاز گرفتن و تعقیب کردن همراه است. گور های نر بالغ در این فصل همیشه زخمهایی بر روی شانه و گردن دارند. همچنین قسمتهایی از دم یا تمامی آن را از دست می دهند. تعداد نرهای هر گله تا سی راس می رسد . گاهی چند گله بهم نزدیک می شوند و گله بزرگتری را تشکیل می دهند که تعداد گورها به صد راس گور بالغ می رسد. اما گله های بزرگ دوام چندانی ندارند و سریعا از هم جدا می شوند.گورهای تنها و منزوی معمولا نرهای جوانی هستند که نتوانسته اند گورهای ماده ای را به کنترل خود درآورند. یوزپلنگ: جمعیت این حیوان درگذشته نه چندان دور در اکثر نقاط کشور فراوان بود. اما به علت تخریب و از بین رفتن تعادل زیستگاهی و کاهش جمعیت وحوش خصوصا از بین رفتن حیواناتی آهو و جبیر و خرگوش که غذای اصلی این زیبای پر ابهت را تشکیل می دهند جمعیتش را کاهش داده به طوری که در حال حاضر جز در بعضی از مناطق نیمه کویری و حاشیه کویرهای ایران آن هم تعدادی انگشت شمار در کمتر کشوری یافت می شود.بجاست که در این مقوله یادی ازمحیط بانان با تجربه خصوصا و جعفرشکاری مرحوم جعفر ارچندانی که از بنیان گذاران منطقه بوده و حتی در راه حمایت از انفال دو عزیز گرانقدربه نامهای منصور و اکبر شکاری به انگیزه حفظ مظاهر الهی هدیه داده است و قسمتی اندک از خاطراتش را بخوانیم : جعفر می گوید :تا آنجا که یادم می آید آقای بیانی سه چهار روز همراه خودم برای تعیین حدود اربعه منطقه را باز دید می کرد بعدا رئیس استان آمد بدلیل وجود قلعه بهرام گور گفت نام این زیستگاه را منطقه حفاظت شده بهرام گور می نامیم که این اسم تا حالا ماندگار است . آن گور خری هم که گفته شده در چشمه عین الجلال دنبال دوچرخه می دوید قضیه اش این است که یکی نبود دو تا بود که توسط یکی از اهالی به بارکشی و غیر ه برده می شدند تا رام شوند ولی وقتی قانون شکار پا گرفت و در منطقه مقررات حفاظت اعلام شد ما آنها را در دشت رها کردیم. تا مدت ها در اطراف قطرویه ملاحظه می شدند تا سال پنجاه و هفت همین اطراف بودند ولی در دوره قبل از پیروزی انقلاب اسلامی که مامورین هم در اعتصاب بودند توسط افراد فرصت طلب شکار شدند البته همراه با حدود هزارتای دیگر . ولی با کمال تأسف افراد سودجو و یاقی پس از پیروزی انقلاب بی رحمانه به منطقه حفاظت شده حمله ور شدند وگورخرها ودیگر وحوش را آن چنان قلع وقمع نمودند که در همان اوایل پیروزی انقلاب و شروع حاکمیت قانون تعداد گورها به شمار انگشتان دست رسید گه همین تعداد هم بقیمت جان فشانی و خون دل خوردن مأمورین صدیق وایثارگر منطقه هراست گردید. البته تا کسی از نزدیک در جریان گرفتاری های منطقه نباشد شاید نتواند تصور کند که همین تعداد باقی مانده چگونه حفظ شده و در این سال چقدر تلاش شده که امنیت منطقه محفوظ بماند . با وجود خشکسالی سال گذشته و عدم زایش مناسب در حال حاضر متجاوز از صد راس گورخر در منطقه داریم و تعدادی هم جبیر و … .

پرندگان : از نظر تعداد گونه زیاد نیستند اما گونه های خاصی از پرندگان که شرایط زیستگاهی خشک و بیابانی را ترجیح می دهند و می توانند در اقلیم خشک زیست نمایند در این محدوده وجود دارند . این پرندگان کمیاب و قادر بر ارزش زیستی منطقه می افزایند .به علت عدم وجود تالاب و دریاچه و رودخانه پرندگان آبزی و کنار آبزی در منطقه زیست نمی کنند ولی در سالهای پرباران که آب در قسمت جنوب شرقی قطرویه بخشی از ارضی دشتی را فرا می گیرد تعدادی از پرندگان آبزی به بهرام گور مهاجرت می نمایند و جمعیت نسبتا زیادی از پرندگان خصوصا کبک و تیهو در این منطقه اطراق می کنند. پرندگان عمده منطقه عبارتند از: هوبره ،که در این محدوده بصورت بومی و مهاجر زیست می نماید از پرندگان غیر شکاری بزرگتر بوده و وجود آن در دشت‌های منطقه جلوه و ارزش فوق العاده ای به این زیستگاه قادر بخشیده و گاه با دو یا چهار تخم در بهرام گورزاد آوری را تداوم می دهد . کبک و تیهو ء بیشترین جمعیت پرندگان بهرام گور راتشکیل می دهند. از دیگر پرندگان می توان شاهین ، بالابان ، بحری ، دلیجه ، عقاب ، لاچین ، ترمتای ، جغدکوچک ، مرغ حق جنوبی ، سارکپه و زاغ بور ، کوکرشکم سیاه ، کبوتر چاهی ، قمری ، شبگردمعمولی ، سبزقبا ، زنبورخورک ، هدهد ، بادخورک ،دارکوب باغی ، چکاوگ ، سنگ چشم ، پری شاهرخ ، زاغ ، زاغ نوک سرخ ، غراب ، میوه خوار ، مگس گیرخالدار ، چکبوته ای ، کمر کولی ، کی لو ، چکچکها ، دم چتری ، گلوسرخ و دم جنبانک می توان نام برد. خزندگان: از آنجا که بهرا گور منطقه خشک و نیمه کویری است با بر خورداری از گونه های متعدد جوندگان و انواع حشرات محیط مناسبی را برای زیست تعدادی از خزندگان نظیر ( شتر مارشیرازی ، افعی شاخدار ، تیر مار ، مارهای گرگی ، مار پلنگی ، شتر مار ، مار قیطانی‌ ، سوسمار ، مارمولک، بزمچه، لاگپشت ) دوزیستان و ماهی ها قنات را به وجود آورده است.

[ویرایش] قابلیت‌های گردشگری منطقه

چون بهرام گور بین سه استان فارس ،کرمان و یزد واقع شده و از سویی جاده شیراز ، بندر عباس و کرمان از کنار این منطقه عبور می‌نماید از موقعیت بسیار مطلوبی برای جذب گردشگر برخودار است .وسعت زیاد منطقه و تنوع زیستی آن و آب و هوای نسبتا خوب و دیدن گونه‌های گیاهی به ویژه در فصل بهار که سراسر محدوده را گل و سبزه فرا می گیرد و حیوانات وحشی متنوع منطقه خصوصا جمعیت بسیار زیاد کبک که همگی انگیزه‌های مهم فراخوان توریست می باشد .

[ویرایش] اقلیم

متوسط سالیانه درجه حرارت در قطرویه بالغ بر هفده درجه سانتیگراد است . حداقل درجه حرارت منفی نه درجه وحداکثر مطلق آن چهل ویک درجه سانتیگراد است . میزان کل بارندگی از سال هزار و سیصد و شصت وچهار تا پایان سال هزاروسیصد و هشتاد ویک یعنی طی هفده سال سه هزار و دویست و پنجاه و پنج میلیمتر بوده است. گرمترین ماه سال مرداد ماه و مرطوب ترین ماه اسفند ماه می‌باشد.جهت وزش بادها در تابستان از شرق به غرب و در زمستان از شمال به جنوب می‌باشد.

[ویرایش] کشاورزی قطرویه

مهمترین منبع در آمد در روستای قطرویه کشاورزی می‌باشد.که به صورت آبی است. این کشاورزی به صورت سنتی ولی آمیخته به تجاری است . محصولات آن گندم ، جو، انار، بادام، پسته، پنبه، گنجد، گوجه، بادمجان، خیار و هندوانه است . کل مساحت زیر کشت محصولات مختلف سه هزار و نود و دو هکتار است و دو هزار و دویست و سی هکتار زمین آیش وجود دارد. و چهارصد هکتار بادام باغی بارور و هزار و دویست هکتار پسته بارور و پانصد هکتار انار بارور و چهار هکتار زیتون بارور در قطرویه وجود دارد.

[ویرایش] شهدای قطرویه

بزرگترین افتخار مردم قطرویه شهدای عزیزی هستند که جان خود را فدای کشورشان کردند. شهیدان صفر رحیمی ، محمد جعفری ، علی رضا آذر ، حسین استاد ، عباس دولت آبادی ، غلامرضا طالبی ، سید علی اکبر محبی ، محمود دهستانی ، علی شیر آبیار ، حسین مهربان ، حاج علی دهقانپور ، سید مهدی افسر ، حسن عباسی ، نمکی حق پیشه و آزاده عزیز مرحوم علی اصغر شاهین مایه افتخار مردم این روستا هستند.

یکی از بخش‌های شهرستان نی‌ریز در استان فارس ایران است refاطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ./ref.

[ویرایش] تقسیمات کشوری

بخش قطرویه
- دهستان ریزآب
- دهستان قطرویه

[ویرایش] جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش قطرویه شهرستان نیریز در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۵۶۲۲ نفر بوده است ref name=آمارپایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران/ref.

[ویرایش] منابع

references/‎

[ویرایش] جستارهای وابسته

بخش قطرویه

از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران

فهرست مندرجات

[ویرایش] نقشه

[ویرایش] پیشینه

[ویرایش] هسته اولیه قطرویه و ساکنان اصلی آن

[ویرایش] وجه تسمیه

[ویرایش] کارخانه فولادنیریز (قطرویه)

[ویرایش] بناهای تاریخی

[ویرایش] پارک ملی قطرویه و منطقه‌ی حفاظت شده‌ی بهرام گور

[ویرایش] قابلیت‌های گردشگری منطقه

[ویرایش] اقلیم

[ویرایش] کشاورزی قطرویه

[ویرایش] شهدای قطرویه

[ویرایش] تقسیمات کشوری

[ویرایش] جمعیت

[ویرایش] منابع

[ویرایش] جستارهای وابسته

بازدیدها

ابزارهای شخصی

گشتن

جستجو

جعبه‌ابزار