برج خلعت‌پوشان

از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران

نشانى بنا : تبريز- روستاى گرگه- ضلع غربى روستا و ساحل جنوبى مهرانرود در وسط مزرعه سرسبزى كه امروزه دانشكده كشاورزى ميباشد.

قدمت: صفويه
تاريخچه و مشخصات بنا :

بنا احتمالاً متعلق به اواخر دوره صفويه يا زنديه مىباشد. نام اين بنا از انجام مراسم ويژه خلعت پوشانى حكام و امراى حكومتى در آن مايه گرفته است. بنا بر روايات تاريخى در دوره قاجاريه مراسم خلعت پوشانى اهدايى پادشاهان ايران به حكام آذربايجان در زمانى كه تبريز نائب السلطنه نشين بوده است در اين محل انجام مى شده است و حكم انتصاب آن نيز كه توسط پيكهاى ويژه حكومتى از مركز مىرسيد از اين برج قرائت مىشده است. آخرين مراسم خلعت پوشانى در اين عمارت در سال 1330هجرى قمرى و در زمان انتصاب صمدخان مراغه‌اى به حكمرانى آذربايجان انجام گرفته است. برج خلعت پوشان برج آجرى منشور شكل بلنديست كه داراى يك قاعده كثيرالاضلاع 16 ضلعى است كه قطر قاعده آن 5/9 متر مىباشد. برج داراى دو طبقه است، سقف طبقه اول گنبدى و سقف طبقه دوم ريخته و بعداً با تيرآهن پوشش شده است. طاقنماهاى جهات اصلى شكل طاق جناغى هستند اماجوانب دوازده گانه ديگر بشكل اسپر و داراى طاقنما و تزئيناتى از آجر و كاشى برنگهاى سياه و آبى ميباشد. راه پله طبقه همكف به طبقه اول و پشت بام در گوشه شمالشرقى بنا واقع شده است. مالكيت بنا متعلق به دانشگاه تبريز بوده و از نظر تاريخى و معمارى بنايى است منحصر بفرد كه تا كنون باقيمانده است. براساس متون و سفرنامه هاى دوره قاجاريه برج در داخل استخرى قرار داشت كه با گذشتن از روى پلى ورود به ساختمان ميسر مىشده است. اكنون كانال اطراف برج پر شده و بصورت پياده رو فرش شده‌اى در آمده است.