جواهرده
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
«جواهر ده»، نگيني در دل كوه و جنگل
در ارتفاعات دو هزار متري سلسله جبال البرز، در فاصله 25 كيلومتري رامسر، روستايي در دل جنگلهاي سرسبز كوهستاني قرار دارد كه «جواهر ده» ناميده ميشود. اين روستاي زيبا علاوه بر ويژگيهاي طبيعي، تاريخ چندين هزار سالهيي را در دل خود جاي داده است. ولي متاسفانه حفاريهاي غير مجاز كه در داخل گورهاي باستاني آن انجام ميشود، موجب به يغما رفتن يادگارهاي اين روستاي تاريخي شده است.
مردم جواهرده پيش از ورود اسلام به منطقه، پيرو دين «مزديسنا» بودند و بر طبق سنتي كه در ميان گذشتگان اين منطقه وجود داشت، زنان در كنار بستر رودخانه يا بركههاي آب به خاك سپرده ميشدند.
گورهايي كه در اين منطقه ديده ميشود، به دو شكل سردابهيي و خمرهيي است و وجود اشيا و لوازم در كنار مردگان نشان از اعتقاد به زندگي پس از مرگ، در ميان اين مردمان دارد.
در مورد نام اين روستا عقايد مختلفي وجود دارد، برخي آن را «جورده» به معني ده بالا و مرتفع ترين روستاي كوهستان برشمرده اند، عدهيي ديگر ده را به دليل به دست آمدن آثار قيمتي، طلا و جواهرات «جواهرده» مينامند، تعدادي ديگر نيز به دليل باستاني بودن و زيبايي خاص طبيعي كوهستاني جنگلي، اين نام را براي ده برشمرده اند. در عين حال به اعتقاد مردمان قديم، در روزگاران گذشته زني به نام جواهر حاكم اين منطقه بوده و جواهرده از نام او برگرفته شده است.
در گذشته شيوه ارباب رعيتي بر اقتصاد معيشتي اين ده حاكم بود. امروز اين ده 15 هزار نفر جمعيت دارد و مردم به دامداري، كشاورزي و باغداري مشغول اند.
آب آشاميدني منطقه نيز از چشمههاي متعددي چون «سليمان»، «برشي» و «كوه كين» تامين ميشود كه در گذشته افراد خيرخواه، آب چشمهها را تا نزديكي ده هدايت كرده اند.
«جواهرده» 12 محله قديمي دارد كه «جولاخيل» بزرگ ترين محله ده و بعد از آن «اوشيان سر»، «سيد محله»، «برشي محله»، «آموسي خيل»، «صيقل محله»، «چاك دشت»، «سراب يا كربلائيه»، «رمك محله»، «تنگدره»، «فتوك محله» و «كهنه تنگدره» از ديگر بخشهاي اين ده به شمار ميروند.
منازل روستايي «جواهرده» از گل، كاه، چوب، سنگ و آهك ساخته شده، البته امروز مصالحي جديد چون آهن، بلوك، آجر، حلب، ايرانيت و سنگ نما نيز در آن به كار رفته است. فضاهاي معماري اين منازل كه به شكل دو طبقه ساخته شده، داراي اتاق پايين براي زمستان، اتاق بالا براي پذيرايي و فصل گرما، مطبخ، ايوان، سرويس بهداشتي، طويله و لانه مرغ است.
جواهرده داراي تقويم گالشي است كه از لحاظ فرهنگي بسيار حايز اهميت است و در اين تقويم ماههاي سال به ترتيب عبارتند از: «اول ماه»، «مردال ماه»، «ده ماه»، «ورفه ماه»، «اسفندار ماه»، «نوروز ماه»، «كرچه ماه»، «اركه ماه»، «تيرماه»، «سيه ماه»، «شرر ماه» و «اميرماه».
اين منطقه صنايع دستي متنوعي چون نمدمالي، سفال، آهنگري و مسگري نيز دارد.
رامسر تنها راه ارتباطي جواهر ده است و از طريق كوهستان نيز با قزوين مرتبط است.
منبع:روزنامه اعتماد ، ۳۰/۱۱/۱۳۸۲
