ده خیر
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
کشف يک کوره حرارتي با قدمت 8 هزار سال در شاهرود نشانه هايي از دوره هاي پيش از تاريخ "فلات عتيق" و "فلات قديم" را در اين محوطه پديدار کرد. اين کشف فرضيه هايي درباره نوع زندگي و شيوه صنعتگري مردمان دوره هاي نوسنگي و پيش از آن را به دست مي دهد.
به دنبال گمانه زني و لايه نگاري هاي باستان شناسي در فصل نخست کاوش محوطه پيش از تاريخ "ده خير" که منجر به يافتن سازه هاي حرارتي شد، فصل دوم کاوش نيز با کشف يک کوره مشابه ديگر همراه شده است.
"حسن رضواني"، سرپرست هيات کاوش در محوطه "ده خير" در اين باره گفت :«کشف اين سازه هاي حرارتي به شناخت هويت تاريخي اين سازه ها و آگاهي از وضعيت صنعت و شيوه زندگي مردم دوره هاي باستاني فلات عتيق،فلات قديم و حتي دوره چشمه علي در منطقه دشت شاهرود منجر مي شود.»
وي با بيان اينکه اساس کاوش در اين محوطه تراشه زني گسترده و تشخيص هويت تاريخي آن است افزود:« در برخي مناطق به جز کارگاه هاي صنعتي و کوره هاي حرارتي کف هاي استقراري و سفالينه هايي نيز به دست آمده که اين موضوع اميد کاوشگران را براي يافتن بقاياي معماري در اين منطقه را افزايش مي دهد.»
اين باستان شناس دارا بودن سرپوش و خروجي را از خصوصيات اين کوره ها برشمرد و افزود:« در سمت غربي کوره تلي از خاک سوخته به دست آمده که فرضيه هايي را در باب وجود کارگاه هاي سفال گري در اين ناحيه تقويت مي کند همچنين گمان مي رود باز بودن ضلع شرقي کوره ها به خاطر جريان پيدا کردن هوا در کوره بوده است.»
"رضواني" گفت:« احتمال فراواني وجود دارد که در لايه هاي زيرين محوطه کوره ها و آثار معماري قديمي تري پيدا شود که اميدواريم در فصل هاي بعدي کاوش به آنها دست يابيم.»
اين محوطه باستاني در 15 کيلومتري شهرستان شاهرود و در نزديکي روستايي موسوم به "ده خير" قرار دارد. کاوش ها در مناطق مختلف دشت شاهرود نشانه هايي از شيوه زندگي مردم در هزارهاي پنجم تا هفتم پيش از ميلاد را آشکار کرده است.
