روستاى تاريخى کندوان
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
كندوان روستايي تاريخي و كم نظير بخش اسكو در فاصلة 22 كيلومتري جنوب اسكو در ميان درهاي با صفا و كنار رودخانهاي بههمين نام واقع شده است. بناي خانههاي اين روستا از نوع معماري صخرهاي است و به قرن هفتم هجري و در بعضي موارد حتي بهدورههاي قبل از اسلام نيز برميگردد. اين روستا نمونهاي از ابتداييترين نوع زندگي بشر و همزيستي او با طبيعت وحشي اطرافش بهشمار ميرود و در مرحلة اول فرم خارجي اين مجموعه انسان را به ياد قلعههاي پرسحر و جادوي قديمي مياندازد. در نظر اوّلي كه به روستا انداخته ميشود يك سري مخروطهاي نوك تيز ديده ميشود كه در سطوح غير منظم آنها سوراخهايي وجوددارد اين مخروطها، در كنار هم متراكم يا جداجدا ناگهان از دامن كوهي بلند سربرآورده و در سراشيبي تند كوه به صورت پله پله بالارفتهاند. مخروطها در مراحل اوليه زمينشناسي كه هنوز پوستة زمين سخت نشده بود و در اثر جابهجايي كوهها و فشارهاي حاصله از اينجابهجاييها، به دليل نرم بودن خميره آنها، به صورت متبلور از محيط همجوار خود جدا شده و فرم گرفتهاند و بعدها در اثرسائيدگي به صورت فعلي در آمدهاند. ضخامت و جنس طبقات تپهها و مخروطها از نوع اينمبريت و لاهار است كه در اثر مخلوطشدن مواد آتشفشاني سهند با گل و لاي حاصل از بارانهاي سيلآسا بوجود آمده است. بلندي اين تپههاي مخروطي و هرمي شكل بيش از 60 متر ميباشد. تشكيلات جنس طبقات روي آبرفت قديمي واقع شده و رودخانه كندوان بيش از 10 متر از آن را حفر كرده و پائين برده است. در طي قرنهاي گذشته حفرههايي در داخل اين مخروطها بوجود آمده است كه يا بر اثر وجود حبابهاي هوا در مواد مذاب آتشفشانيبوده و يا بشر با استفاده از ابزارهاي خود آنها را پديد آورده است. در درون هر مخروط ميتوان اطاقهايي را ديد كه به عنوان فضاهاينشيمن و آشپزخانه و حتي انبار و طويلة حيوانات مورد استفاده قرار ميگيرد. غير از اطاقهاي نشيمن روستائيان دو مسجد با ستونسنگي از جنس طبقات لاهار و بيش از صدها آغل در دل مخروطها كنده شده است. در درون هر مخروطي بين دو تا چهار طبقهمسكن ساخته شده است. و كوچههاي روستا در حقيقت همان شيارهاي ناشي از جريان تخريبي آبهاست. علاوه بر خانههاي جالب توجه آنچه اين روستا را معروف و مشهور ساخته است وجود آب معدني گوارايي است كه در كنار رودخانهو ساحل چپ آن از دل يك تپه خارج ميشود و براي امراض كليوي مفيد است. در اين روستا بقعهاي نيز موجود ميباشد كه به «امامزاده محمد» معروف ميباشد.
