شهرستان پاسارگاد
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
شهرستان پاسارگاد یکی از شهرستانهای استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر سعادتشهر است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۳۰٫۶۳۲ نفر بودهاست [۱].
پاسارگاد نام یک مجموعه آثار باستانی مشهور در منطقه است که مورد علاقه و توجه جهانیان به ویژه علاقه مندان به میراث ملل میباشد.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] پيشينه تاريخي (زبان – فرهنگ وآداب ورسوم)
اين شهرستان متشكل از دو بخش مركزي و هخامنش مي باشد.
سعادت شهر به عنوان مركز شهرستان در كنار دو دهستان كمين و سرپنيران بخش مركزي را تشكيل مي دهد.
شهر سعادت شهر از 5 محله سعادت شهر، علي آباد، بوكان، سراج آباد و نواجرد تشكيل شده است و در اين شهر 3094 خانوار مركب از 7915 نفر مرد و 7671 زن زندگي مي كنند.
دهستان كمين جمعاً از 22 آبادي با مركزيت روستاي جيسقان 5573 نفر را در قالب 1183 خانوار خود جاي داده است كه از اين تعداد 2888 نفر مرد و 2685 نفر زن مي باشند.
از ميان اين 33 آبادي 11 روستاي اكبر آباد، جيسقان، قوام آباد، دولت آباد، همت آباد، حسن آباد، رحمت آباد، كرم آباد ، وكيل آباد، ابوالمهدي و اسلام آباد داراي شوراهاي اسلامي 3 نفره بوده و روستاي اكبر آباد، جيسقان، قوام آباد، عليرسيده و دولت آباد داراي دهياري مصوب مي باشند.
در قسمت شمالي سعادت شهر دهستان سرپنيران با مركزيت نعيم آباد جاي گرفته كه 18 آبادي كوچك و نسبتاً بزرگ، گرد هم آورده است.
روستاهاي نعيم آباد، گمبكان، ركن آباد، حسين آباد، كته ميان و كتوري داراي شوراي اسلامي و نعيم آباد مركز دهستان داراي دهياري مصوب مي باشد.
بخش هخامنش به مركزيت روستاي مشهد مادر سليمان در فاصله 21 كيلومتري شمال سعادت شهر قرار دارد.
روستاهاي ابوالوردي، كردشول، مبارك آباد و دهنو از توابع اين بخش مي باشند كه هر ساله به جهت وجود آرياثار باستاني در اين منطقه بازديد كندگان فراواني را به سوي خود جذب مي نمايند.
[ویرایش] موقعيت جغرافيايي
شهرستان پاسارگاد در ميان دو رشته كوه از كوههاي زاگرس واقع شده است. از سردسيرات استان فارس است كه مركزيت آن سعادت شهر مي باشند كه بين مدارهاي 30 تا 20 و 30 عرض شمالي و 45/52 تا 30/53 طول شرقي از نصف النهار مبدا قرار دارد.
ارتفاع شهرستان از سطح آبهاي آزاد حدود 1700 متر است. اين شهرستان از شمال به شهرستان خرمبيد و آباده - از غرب به شهرستان اقليد و مرودشت- از جنوب به شهرستان مرودشت و از شرق به شهرستان ارسنجان مشرف مي باشد.
نژاد مردم آريايي و از طوايف تاجيك لر، كردكشكولي، ترك، عرب، علي شاقلي، ميش مست، كلمبه، حنايي، ايل خاص و ابو موسي مي باشند.
دين مردم اسلام است و شيعه اثني عشري هستند و به زبانهاي فارسي و تعداد اندكي به زبانهاي تركي و عربي صحبت مي كنند.
[ویرایش] آب و هوا
از نظر اقليمي و كليما تولوژي داراي آب و هواي معتدل مديترانه اي با زمستانهاي نسبتاً سرد و تابستانهاي معتدل مي باشد.
ميانگين بارش منطقه حدود 400 ميلي متر در سال است كه عمدتاً به صورت برف در ارتفاعات و باران در دشت ها مي باشد.
توده هاي هوايي كه منطقه را تحت تاثير قرار مي دهد عبارتند از: توده هاي مديترانه اي كه از اواسط پاييز تا اوايل بهار به منطقه مي وزند و باران آور مي باشند.
توده هاي سردسير، توده هاي گرم و خشك عربستان و بادهاي موسمي كه در تابستان از اقيانوس هند مي وزند و باعث ايجاد رگبارهاي زودگذر مي شوند.
[ویرایش] شبكه آبها
تنها رودخانه دايمي بخش، رودخانه بلاغي (پلوار) سيوند است كه از كوههاي خرم بيد و سرحد چهار دانگه سرچشمه ميگيرد و در جنوب شهر مرودشت به رود كر پيوست و به درياچه بختگان مي ريزد.
هم اكنون سد عظيم سيبويه بر روي اين رود در حال احداث است كه با تكميل و اتمام آن آينده اي روشن پيش روي بخش مي باشد.
[ویرایش] ويژگيهاي تاريخي
شهرستان پاسارگاد از لحاظ قدمت تاريخي داراي پيشينه اي بسيار كهن است. آثاري از عصر نوسنگي در آن پيدا شده كه به عصر هخامنشي بر ميگردد.
مهمترين آثار دوران هخامنشي مجموعه پاسارگاد است كه در 21 كيلومتري شمال شهر سعادت شهر قرار دارد.
با توجه به تحقيقات انجام شده از كتب معتبر، اين بخش در طول تاريخ نامهاي جديدي را از قبيل: كمه (خانه شاه)، كهمر: (كوه مهر)، كمين: (كمينگاه سلاطين) كليددك يا كليلك: (كليد گشودن فتح دروازه فارس)، سعادت آباد و سعادت شهر در حال حاضر شهرستان پاسارگاد را به خود اختصاص داده است.
[ویرایش] بقاع متبركه
- امام زاده حسين(ع): در شهر سعادت شهر و در گلزار شهداي شهر واقع شده و از نوادگان امام سجاد (ع) مي باشد.
- امام زاده عقيل: بنا به قولي برادر شاه چراغ و فرزند موسي بن جعفر (ع) بوده كه در مسير جاده شيراز-اصفهان در نزديكي روستاي ابوالمهدي در كنار رود بلاغي واقع شده است.
- امام زاده شاه مردانك اين بقعه متبـركـه نيــز در مسيـر جـاده شيـراز-اصفهان در دامنه كوههاي جنوبي سعادت شهر واقع شده و زيارت گاه بسياري از اهالي روستاهاي بخش است.
- امام زاده سلطان سيد حميد: مدفن اين امام زاده بزرگوار در دهستان سرپنيران در روستاي نعيم آباد است.
[ویرایش] آثار باستاني منطقه
سعادت شهر از گذشته حلقه اتصال در پايتخت هخامنش پاسارگاد و تخت جمشيد بوده است. بررسي هاي اخير نشان مي دهد كه آثار فراواني از دوره هاي مختلف فرهنگي در آن يافت شده است و از آنجا كه راه ارتباطي بين پاسارگاد و تخت جمشيد در گذشته تنگه بلاغي وتنگه سعادت شهر بوده، آن را كليد كوچك فتح دروازه فارس ناميده اند.
در اين منطقه تپه هاي باستاني فراواني موجود است كه هنوز مورد حفاري واقع نشده است ولي به لحاظ مسائل باستان شناسي مورد شناسايي قرار گرفته و شماره گذاري گرديده اند.
سفالهاي شكسته و سنگهاي تراشيده شده حكايت از قدرت طولاني و رونق اقتصادي آنها در عصر حياتشان دارد، نظر تپه هاي قصرالدشت، رحمت آباد، وكيل آباد، فيروزآباد، عليرسيده و ... از ساختمانها و ساير ابنيه تاريخي منطقه مي توان به كاروان سراي عباسي واقع در روستاي قوام آباد، دماغه دختر بر واقع در تنگه بلاغي (متعلق به دوران هخامنش) قصر دختر، پل سنگي سيوند، كتيبه پهلوي تنگ خشك و كاروانسراي قوام آباد را نام برد.
[ویرایش] تقسیمات کشوری
- بخش مرکزی شهرستان پاسارگاد
- دهستان سرپنیران
- دهستان کمین
شهر: سعادتشهر
- بخش هخامنش
- دهستان ابوالوردی
- دهستان مادرسلیمان
[ویرایش] جغرافیا
شهرستان پاسارگاد درمیان دو رشته کوه زاگرس واقع شدهاست و از مناطق سردسیر استان فارس است. این شهرستان بین مدارهای ۳۰ تا ۲۰و۳۰ عرض شمالی و ۴۵/۵۲ تا ۳۰/۵۳ طول شرقی قرار دارد. ارتفاع آن از سطح آبهای آزاد حدود ۱۷۰۰ متر است. این شهرستان از شمال به شهرستان خرمبید و آباده، از غرب به شهرستان اقلید و شهرستان مرودشت، از جنوب به شهرستان مرودشت و از شرق به شهرستان ارسنجان محدود میباشد. تنها نقطه شهری سعادت شهر این شهرستان است. همچنین این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و هخامنش است.
آب و هوای این شهرستان به علت کوهستانی بودن در زمستانها توأم با ریزش باران و برف و در تابستانها معتدل میباشد. از نظر بارش حدود ۱۸۰ تا ۳۸۰ میلی متر بارش سالانه دارد که عمدتاً به صورت باران و برف میبارد. برای آبیاری زمینهای مزروعی از تلمبه و در بعضی از شبکهها از آبهای زیر زمینی قنات و آب رودخانه استفاده میشود.
تنها رود این منطقه رودخانه پلوار سیوند است که از کوههای جنوبی شهرستان خرمبید و سرحد چهار دانگه سرچشمه میگیرد و در جنوب شهر مرودشت به رود کر پیوسته و سپس به سوی دریاچه بختگان جریان پیدا میکند که به علت اهمیت آب این رودخانه، در تنگه بلاغی سد سیوند بر روی آن در حال احداث است.
[ویرایش] کشاورزی و منابع طبیعی
این شهرستان از لحاظ کشاورزی و دامداری یکی از مهمترین مناطق استان فارس میباشد که بیش از ۶۵٪ مردم به این شغل اشتغال دارند. وجود زمینهای حاصل خیز با بیش از ۲۳ هزار هکتار سبب تولید محصولاتی از جمله گندم، جو، ذرت، چغندر قند، صیفی جات، برنج کاری و حبوبات و ۵۳۶ هکتار باغات و محصولاتی از جمله انگور، بادام، گردو، انار موجب رونق باغداری گردیدهاست. از لطافت انگور این شهرستان در فارسنامه ناصری یاد شدهاست. سوغات شهرستان انگور، کشمش، بادام، گردو، رب انار، آبغوره شوریجات، حبوبات نیز میباشد. با توجه به مرتفع بودن، کوههای منطقه دارای آب و هوای مساعد میباشد.
یکی از ثروتهای طبیعی منطقه جنگلها و مراتع میباشد که با معیشت عدهای از مردم پیوند خوردهاست. درختان تناور از جمله بنه (پسته کوهی) و گیاهان داروئی و خوراکی و درختان مثمر علاوه بر سودهی از نظر اکولوژی نقش حساسی را در منطقه ایفا کردهاست.
[ویرایش] گردشگری
این شهرستان از نظر جاذبههای طبیعی یکی از زیبا ترین شهرهای شمالی استان فارس است. وجود تفریگاهی از جمله چشمه شهید بابایی، تنگه پیرچوپان، بلاغی، نهالستان منابع طبیعی، جنگل سرپنیران، باغ قوام، پایانه مسافربری و بخش هخامنش (شامل قبر کوروش و مجموعه باستانی پاسارگاد) جاذبههای متعددی را فراهم کرده و موجب جلب توریست در منطقه شدهاست. وجود بقاع متبرکه و مقدس از جمله امامزاده حسین، امام زاده سلطان سید حمید، امام زاده عقیل و زیارتگاه شاه مردان باعث گردیده که سالانه از دیگر مناطق جهت زیارت و تفریح در این شهرستان حضور یابند. در سالهای اخیر احداث پروژههای اساسی و زیر بنایی اثرات مفیدی برای شهرستان و روستاهای آن داشتهاست. [پاسارگاد وبی مهری مسیولین میراث فرهنکی: عظمت و غرور تاریخی مجموعه یادمانهای فرهنگی تنگ بلاغی و پاسارگاد بیشتر ازآن است که این یادمان فرهنگی به فراموشی سپرده شود، این بنای کهن و تاریخی میتواند محور توسعه گردشگری در استان فارس قرار گیرد و مبنایی برای توسعه همه جانبه این استان و حتی کشور باشد. شرایط پیرامونی بنای پاسارگاد و آرامگاه کوروش درتنگ بلاغی اکنون شرایطی نیست که بتواند مناسب برای جذب گردشگر و توریست در ابعاد وسیع باشد، در این منطقه فرهنگی و تاریخی اکنون حجم بیتوجهیها و بیتفاوتیها به حدی است که موقعیتی کاملا آسیب پذیر برای پاسارگاد رقم زدهاست. رویش خار و خاشاک در فاصله چند ده متری آرامگاه کوروش، عبور گلهها و رمههای عشایری از حاشیه این بنای فرهنگی، قرار داشتن بنای آرامگاه در معرض فرسایش باد و باران، فقدان راه توسعه یافته و بزرگراه برای آمد و شد در مسیر پاسارگاد و نبود علائم کافی راهنمایی برای هدایت گردشگران به سمت پاسارگاد فقط بخشی از کمبودها و بیتوجهیهایی است که پاسارگاد با آن مواجهاست. این یادمان فرهنگی و تاریخی اکنون هیچ زیر ساخت مناسب اقامتی و پذیرایی برای گردشگران و جهانگردان ندارد و هر کس صرفاً بر اساس علاقه مندی خود با دهها مشکل و دردسر به دیدار از پاسارگاد میشتابد و مجبور است برای آنکه در ظلمت شبانه آن گم یا طعمه حیوانات درنده نشود با غروب آفتاب منطقه را ترک کند و با پیمودن مسیری ۱۳۸کیلومتری خود را به شیراز برساند. وزش بادهای تند و تشکیل گردبادها و برخاستن ستونی از خاک و خاشاک در حاشیه پاسارگاد در حقیقت قدم زدن در کویرهای خشک و خالی را برای گردشگران تداعی میکند و آنان را در فضایی بیتحرک، خستهکننده و غمبارقرارمی دهد. همه این صحنهها در فاصله چند متری آرامگاه کوروش و مجموعه یادمانهای پاسارگاد قابل رویت است و کمی دورتر از این بنای جهانی دیدن مناظری مانند انبوهی از کودهای حیوانی که بر روی هم انباشته شدهاست و کشاورزان آن را به زمینهای خود منتقل میکنند، تریلرهای غول پیکر که کوهی ازآهنآلات قراضه و سیمان و سنگ را حمل مینمایند و آتش سوزیهای گسترده در جامانده بقایای کشاورزی که هر سال بدون وقفه تکرار میشود چیزی عادی و فراوان است.
به رغم عظمت و ارزشی که بنای تاریخی آرامگاه کوروش و پاسارگاد در بینش گردشگری، تاریخ، تمدن و ایرانشناسی دارد، این بنای تاریخی و فرهنگی هنوز جایگاه واقعی خود را در نگرش ما پیدا نکرده و در حقیقت هنوز ما آن را نشناختهایم]دکتر حسین حاتمی ۲۰ نوامبر ۲۰۰۷، ساعت ۰۸:۰۸ (UTC)
[ویرایش] زبان و تیره ها
مردم این شهرستان از طوایف تاجیک لُر، کردشولی، ترک، عرب، علی شاقلی، میش مست، کلمبه، حنایی، ایل خاص و لبو موسی میباشند. دین مردم اسلام است و شیعه دوازده امامی هستند و به زبانهای فارسی و شمار اندکی به زبانهای ترکی و عربی صحبت میکنند.
[ویرایش] منابع
دکتر حسین حاتمی
| پرونده:Geographylogo.svg | این یک نوشتار خُرد پیرامون یک مکان جغرافیایی است. با گسترش آن به طبیعتایران کمک کنید. |
