فومن
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
شهرستان فومَن یکی از شهرستانهای استان گیلان است که از شمال به شهرستان صومعهسرا از جنوب و جنوب غربی به خطالراس رشتهکوههای البرز که مرز حوزههای آبخیز کوهستان مزبور حد طبیعی فومن و طارم است. از شمال غرب به ماسال(طالش) و شرق (رشت) محدود میشود. این شهر با موقعیت جلگهای در میان کشتزارها و باغهای اطراف خود محصور میباشد.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] جمعیت
براساس سرشماری سال ۱۳۸۵جمعیت فومن (۷٬۷۲۸خانوار) برابر با ۲۷٬۷۶۳نفر بوده است. [۱] كل جمعيت با تفكيك سن وجنس
[ویرایش] نام
نام این شهر در گویش گیلکی به فتح اول خوانده میشود.
[ویرایش] تاریخ
خرابههای زیادی در اطراف شهر وجود دارند که از دوران شکوفائی فومن به هنگام مرکزیت این بخش از گیلان حکایت میکنند. فومن در دوران اسلامی به عنوان مرکز بخش بیه پس (بخش غربی گیلان) شناخته میشد. فرمانراوایان این منطقه را عمدتاً از خانوادة«آل اسحاق» میدانند که نسب خود را به خاندانهای باستانی ایران از جمله به اشکانیان میرسانیدند. در زمان امیر دیباج، فومن به تصرف مغولان درآمد. پـس از قـدرت یـافتن دودمان صفوی و تصمیم شاه عباس به برچیدن حکومتهای محلی، «خان احمد» (آخرین فرمانروای لاهیجان از دودمان آل کیا) و «محمد امین خان» آخرین فرمانروای فومن از دودمان آل اسحاق نیز از سپاه قزلباش شکست خوردند و سرتا سر گیلان زیر فرمان حکومت صفویه درآمد.
این شهر تا حدود ۹۸۰ هجری قمری، قبل از انتقال مرکزیت ایالت بیه پس توسط جمشید سلطان به رشت، حاکم نشین این قسمت از گیلان بوده است. شهر فومن با این انتقال به تدریج اهمیت خود را از دست داد و به صورت یک بازار و شهر محلی درآمد و توسعه روزافزون رشت بر روی فومن سایه افکند و تا سالیان متمادی این شهر در گیلان موقعیتی حاشیهای داشت، تا اینکه طی چند سال اخیر مجدداً بصورت یک شهر فعال درآمد.
قیام جنگلیها از تولم آغاز شد و فومن، پناهگاه مهم میهنپرستان و آزادیخواهان شد.
فومن در ۲۵ کیلومتری غرب رشت قرار دارد و مناطق تاریخی و دیدنی ماسوله و قلعه رودخان در حوزه جغرافیایی این شهرستان واقع شده و برای دیدن آنها باید از این شهر گذشت. آب و هوای این شهر نیز همانند سایر نقاط جلگهای گیلان، معتدل مرطوب خزری است.
شهرستان فومن دارای یک بخش ؛ بخش مرکزی و شش دهستان: آلیان، ماکلوان رودپیش، گشت، گوراب پس و لولمان است. و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۷۵، ۱۰۳۱۹۲ نفر میباشد .
دارای رودخانهای است که از کوهستانهای جنوبی سرچشمه گرفته و پس از مشروب کردن اراضی به دریا و مرداب وارد میشوند که عبارتاند از: تنیان، سیاهرود، پلنگ ور، ماسوله، رودخان، پسخان و سونگ. رودخانههای دیگر که دارای اهمیت کمتری هستند دارا است مانند خوبک، لیشاوندان، پیش روبار، بلگور، زر مخ خاله، اسپند و غیره.
این شهرستان دارای شهرک و مراکز داد و ستد است که مهمترین آن شهر فومن است که مرکز شهرستان است، با مختصات جغرافیایی طول 49 درجه و 21 دقیقه و 30 ثانیه و عرض 37 درجه و 12 دقیقه و 30 ثانیه که به وسیله یک شاهراه عریض و آسفالته 24 کیلومتری با درختان تنومند در دو طرف آن به شهر رشت مرتبط میشود.
[ویرایش] مردم
ساکنان فومن را گیلکها و تالشها تشکیل میدهند و روستاهای کوهپایهای واقع در غرب فومن عموماً تالش و تالشی زبان هستند. فومن شهری است که در میان مزارع و باغهای اطراف خود محصور شده است برنجکاری کشت چای و توتون وپرورش کرم ابریشم از فعالیتهای اصلی فومن است که عمدتاً در اطراف شهر دیده میشود .
فومن بر سر راه شهر تاریخی و زیبای ماسوله قرار دارد و مسافران زیادی در آن توقف میکنند. توسعه راههای ارتباطی آسفالته فومن را به ماسوله صومعه سرا، رشت و ماسال و دیگر شهرهای تالش وصل کرده است.
در طي چند سال اخير هتلي به نام "واران" در آن ساخته شده است که در نزديکي فرمانداري و به طرف جاده ي لولمان قرار داردو به عنوان یک شهر زیبا و دیدنی ارزش گردشگری دارد. بازار آن از فراوانی کالا برخوردار است. کلوچه فومن از رهآوردهای این شهر بشمار میرود. میدان اصلی پارک شهر و خیابانهای اصلی آن با مجسمههای زیبائی تزئین شده که نشانگر دوره مدیریت شهرداری با سلیقه و خوش ذوق در این شهراست. فومن در ۲۵ کیلومتری غرب رشت واقع شده و برای دیدن ماسوله و قلعه رودخان باید از این شهر گذشت ساختمانهای قدیمی با معماری سنتی هنوز در خیابانهای این شهر مناظر زیبایی را ارائه میکند .ماسوله،دومين شهر تاريخي دنيا پس از ونيز ايتاليا مي باشد. متأسفانه به علت عملکرد بد در مديريت ماسوله و قلعه رود خان،اين دو شهر تاريخي تقريبا نا شناخته مانده اند.اين عملکرد ضعيف به جايي رسيده که سازمان جهاني يونسکو در حال ساختن جاده استاندارد در آن مي باشد.اين دو شهر تاريخي سالانه پذيراي بسياري توريست از سراسر دنياست. قلعه رود خان؛يک قلعه که در بلندي کوه قرار دارد و ساخت آن براي منافع نظامي بوده که مي توان از اين قلعه به اطراف نظارت داشت.اخيراً پله براي بالا رفتن از آن بنا شده است که در مسير-با وجود پوشش درختي زيبا و رود زيبا-بسيار جذاب و دل نشين است. ماسوله؛دومين شهر تاريخي بعد از ونيز ايتاليا که داراي جاذبه هاي طبيعي بسيار مي باشد.خانه هاي آن داراي ساختار پله اي مي باشد و در بلندي آن يک امام زاده بنا شده است.در فاصله ي حدوداً 32 کيلومتري فومن قرار دارد. این شهر دارای یک میدان در ابتدایش میباشد به نام " گلباغ". در قسمت جنوب آن خیابانی قرار دارد که به میدانی به نام " آناهیتا" منتهی میشود. این میدان دارای یک مجسمه نسبتا بزرگ است که یک خانم سوار بر یک کالسکه ی دو اسبه است. کلوچه فومن یکی از سوغاتی های خوشمزه ی آن به حساب میآید. مردم آنجا گیلکی صحبت میکنند و دارای سه شنبه بازار میباشد.
[ویرایش] جُستارهای وابسته
- تصاویر و مطالب کاملی از قلعه رودخان
- مشاهیر فومن
- نمایندگان فومن در مجلس شورای اسلامی
- نمایندگان فومن در مجلس مؤسسان
- نمایندگان فومن در مجلس شورای ملی
- اعضای شورای شهر فومن
