مسجد ارک عليشاه
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
ديوار رفيع آجرى نعلى شكل باقيمانده بقاياى مسجد عظيمى است كه در فاصله سالهاى 716-724 ارتفاع ديوارهاى باقيمانده 28 متر، عرض دهنه 30 متر و پهناى ديوارها 5/10 متر است. طاق رفيع مسجد بقول مورخين اندكى بعد از ساخت بعلت تعجيل در اتمام فرو ريخته است. كف اصلى مسجد در زمان احداث سه متر پائين تر از كف فعلى بوده است. آثار عمده بنا در بخش شمالى به مرور زمان فرو ريخته و بقاياى آن در دل خاك مدفون مىباشد. اين مسجد در جانب شرقى داراى مدرسه و در جانب غربى زاويهاى داشته است. بناى باقيمانده در دوره قاجاريه بعلت استحكام و ارتفاع زياد به انبار و مخزن مهمات تبديل و دور آن حصارى خشتى كشيده شده كه به ارك تغيير نام يافته است. در انقلاب مشروطيت از سنگرهاى مسلط برشهر بشمار مى آمده است كه فتح آن سبب تقويت مشروطه خواهان شده است. در دوره پهلوى اول در جانب شرقى سالن تاترى با بالكنهاى جانبى و گچبرىهاى پركار به سبك اپراهاى روسى توسط معماران و هنرمندان آذربايجانى احداث و صحن شمالى به پارك و گردشگاه عمومى تبديل شده كه به باغ ملى تغيير نام يافته است . بعد از انقلاب اسلامى كليه مستحدثات جانبى برچيده شده و صحن شمالى چند سالى به مصلى جهت اقامه مراسم عبادى سياسى نماز جمعه و اعياد تبديل شده كه در سالهاى بعد با احداث سالن سرپوشيدهاى به بخش جنوبى منتقل شده است.
