مسجد حجةالاسلام
از دانشنامهٔ آزاد طبيعت ايران
اين مسجد در جنوب صحن مدرسةطالبيه و جانب غربي مسجد جامع واقع ميباشد و از سوي مغرب متصل به كوچه باريكي است كه به راسته كوچه منتهيميشود. كف مسجد قريب يك متر از سطح حياط مدرسه بلندتر است و براي رسيدن به كفشكن مسجد بايد از چهار پلة سنگي بالارفت. طول اين مسجد پنجاه و هفت متر و عرض آن بيست و پنج متر است. پنجاه و چهار گنبد آجري برروي چهل ستون سنگي كبود قائم است. همة ستونها منشوري و داراي قاعدة ده ضلعي وسرستون مقرنس يكنواخت هستند به جز يك ستون بزرگ واقع در جلو محراب كه حجاري تزئيني مارپيچي و سرستونمقرنس پركاري دارد كه از شاهكارهاي هنر حجاري به شمار ميرود. احاديثي نيز با رنگ روغن سفيد بردور سرستونها درج گرديده است. تزئينات مرمرين محراب نيز حكايت از قدمت آن ميكند. دور تادور مسجد داراي طاق نما و خواجه نشين است كه طول همةآنها چهار متر و نيم و عرض آنها مختلف است. در جانب غربي اين مسجد، مسجد كوچكتري نيز بنا شده كه ده ستون سنگي دارد و در زمستانها مورد استفاده قرار ميگيرد. ازكفشكن اين مسجد دري به مسجد بزرگ باز ميشود. باني مسجد حجة الاسلام ملا محمد ممقاني است كه شاگرد شيخ احمد احسائي بود. در سال 1235 هجري قمري باكمك مالي پيروان خود بناي مسجد را آغاز كرد و در سال 1240 قمري كار عمارت آن پايان يافت.
